ATS
4 Bộ Phận Chính Và Cách Hoạt Động Của ATS 1 Pha
Khi mất điện lưới, các tải ưu tiên như đèn, router, camera, tủ lạnh hoặc thiết bị điều khiển vẫn cần được duy trì trong hệ điện mặt trời hybrid/off-grid. Lúc này, ats 1 pha đóng vai trò chuyển nguồn tự động giữa điện lưới, cổng backup/EPS của inverter hoặc máy phát, giúp hệ thống vận hành liền mạch hơn và giảm thao tác thủ công sai.
ATS 1 pha là gì và dùng khi nào trong hệ điện mặt trời?
ATS 1 pha là Automatic Transfer Switch, tức ATS dùng để chuyển tải giữa hai nguồn AC 1 pha. Thiết bị không chỉ chọn nguồn cấp phù hợp mà còn cách ly hai nguồn, tránh cấp ngược điện lên lưới hoặc đóng song song ngoài ý muốn.
Trong hệ solar, nguyên lý chuyển đổi nguồn điện của ATS giúp tải ưu tiên tự chuyển từ điện lưới sang inverter hybrid hoặc nguồn dự phòng khi nguồn chính lỗi. Ats 1 pha thường được dùng khi hệ có tủ tải riêng, cần ưu tiên độ an toàn và thao tác tự động.
- Hệ hybrid có inverter hỗ trợ cổng backup/EPS cho tải thiết yếu.
- Nhà xưởng, văn phòng nhỏ hoặc hộ gia đình cần chuyển giữa điện lưới và máy phát.
- Tủ điện có hai nguồn AC 1 pha độc lập nhưng không được phép đóng đồng thời.
Các nguồn thường đi qua ATS 1 pha
- Nguồn chính là điện lưới, nguồn dự phòng là cổng Backup/EPS từ inverter hybrid, ví dụ nhóm biến tần Deye hoà lưới có lưu trữ.
- Điện lưới kết hợp máy phát cho khu vực hay mất điện.
- Inverter cấp tải ưu tiên, máy phát làm nguồn dự phòng thứ hai.
- Hai nguồn AC độc lập, cần ATS để chọn một nguồn cấp tải tại một thời điểm.
4 bộ phận chính của ATS 1 pha
Về cấu tạo, ats 1 pha có thể khác nhau theo hãng và dòng tải, nhưng thường gồm bốn nhóm chính: bộ phận chuyển mạch, bộ điều khiển, cơ cấu liên động và mạch bảo vệ/hiển thị. Mỗi phần ảnh hưởng trực tiếp đến độ an toàn khi đóng cắt và khả năng làm việc ổn định của hệ điện mặt trời.
| Bộ phận | Chức năng | Lưu ý kỹ thuật | Rủi ro nếu chọn sai |
|---|---|---|---|
| Bộ phận chuyển mạch | Đóng cắt nguồn cấp tải, có thể là contactor hoặc cầu dao chuyển nguồn | Chọn đúng dòng tải, số cực, khả năng cắt pha/trung tính | Nóng tiếp điểm, dính tiếp điểm, cháy tải |
| Bộ điều khiển | Giám sát nguồn và phát lệnh chuyển | Cần ngưỡng điện áp, độ trễ, chế độ ưu tiên rõ ràng | Chuyển nguồn liên tục, đóng nhầm nguồn |
| Liên động cơ khí/điện | Ngăn hai nguồn đóng cùng lúc | Kiểm tra liên động cơ khí và tiếp điểm phụ | Song song nguồn, gây sự cố inverter hoặc máy phát |
| Mạch bảo vệ/hiển thị | Hỗ trợ báo trạng thái, bảo vệ đầu vào/đầu ra | Kết hợp MCB, cầu chì, đèn báo, màn hình phù hợp | Khó giám sát lỗi, thiếu bảo vệ khi quá dòng |
Bộ chuyển mạch và bộ điều khiển
- Bộ chuyển mạch ATS trực tiếp đóng cắt dây pha, hoặc cả pha và trung tính nếu dùng loại 2P.
- Bộ điều khiển theo dõi điện áp 220-230V, phát lệnh chuyển khi nguồn chính mất, thấp áp hoặc vượt ngưỡng.
- Thời gian trễ giúp tránh chuyển nguồn khi điện lưới chỉ chập chờn trong thời gian rất ngắn.
Liên động, bảo vệ và hiển thị
- Kiểm tra liên động ATS để bảo đảm hai nguồn không thể đóng đồng thời.
- Trang bị MCB và cầu chì phù hợp cho từng nhánh nguồn.
- Ưu tiên thiết bị có đèn báo, màn hình hoặc chỉ thị vị trí tiếp điểm.
- Chế độ Auto/Manual cần rõ ràng để kỹ thuật viên thao tác khi bảo trì hoặc chạy thử hệ thống.
Cách hoạt động của ATS 1 pha khi mất điện và có điện trở lại
Khi vận hành đúng, ats 1 pha không “đấu song song” hai nguồn mà thực hiện chuyển nguồn tự động theo trình tự có kiểm soát. Quy trình phổ biến như sau:
- Ưu tiên nguồn chính: ATS cấp tải từ điện lưới khi điện áp nằm trong dải cho phép, không có lỗi thấp áp, quá áp hoặc mất pha theo ngưỡng cài đặt.
- Xác nhận sự cố: Khi xảy ra mất điện lưới, thấp áp hoặc quá áp, bộ điều khiển không chuyển ngay lập tức mà chờ một khoảng trễ ngắn để tránh tác động nhầm do dao động tức thời.
- Ngắt nguồn đang dùng: ATS ngắt tải khỏi nguồn chính trước, đảm bảo không có đường cấp ngược về lưới hoặc sang inverter.
- Kiểm tra nguồn dự phòng: Thiết bị xác nhận inverter backup/EPS hoặc máy phát đã có điện áp ổn định. Đây là bước quan trọng để tải ưu tiên vẫn được cấp điện khi mất điện lưới.
- Chuyển sang nguồn dự phòng và hồi lưới: Ats 1 pha đóng tải sang nguồn dự phòng. Khi điện lưới trở lại ổn định, ATS chờ hết thời gian trễ rồi chuyển tải về nguồn chính.
Cơ chế break-before-make
Với ATS cơ khí, cơ chế break-before-make nghĩa là ngắt trước đóng sau: thiết bị tách tải khỏi nguồn hiện tại rồi mới đóng sang nguồn còn lại. Khoảng gián đoạn này thường rất ngắn nhưng cần thiết để cách ly nguồn, tránh hai nguồn AC không đồng bộ gặp nhau.
Lưu ý: nếu tải không được phép mất điện dù chỉ trong tích tắc, cần đánh giá thêm UPS hoặc giải pháp lưu điện chuyên dụng.
Lưu ý chọn và lắp ATS 1 pha cho hệ hybrid/off-grid
Khi chọn ats 1 pha, không nên chỉ nhìn vào dòng ghi trên vỏ thiết bị. Cần xét dòng định mức, kiểu tải, số cực chuyển mạch và chuẩn sử dụng như AC-33 nếu đóng cắt tải hỗn hợp. Với hệ hybrid, nên hiểu rõ vai trò inverter trong Inverter hybrid trong hệ năng lượng mặt trời, đặc biệt là cổng backup/EPS.
Checklist kỹ thuật cần kiểm tra:
- Dòng định mức ATS phải lớn hơn dòng tải thực tế, có dự phòng cho dòng khởi động.
- Xác định cần chuyển pha hay chuyển pha và trung tính; nhiều hệ nên dùng loại 2P.
- Mỗi nguồn vào ATS cần có CB bảo vệ riêng, đúng khả năng cắt ngắn mạch.
- Chọn tiết diện dây và cos đấu nối phù hợp dòng tải, siết đúng lực.
- Không lấy nguồn từ inverter hòa lưới thông thường nếu thiết bị không có cổng backup/EPS.
- Với cấu hình có lưu trữ, có thể tham khảo Inverter Hybrid Deye 6kw hoà lưới có lưu trữ cho nhóm tải ưu tiên.
Checklist trước khi đấu nối
Trước khi đấu ATS 1 pha, kỹ thuật viên nên rà soát nhanh:
- Điện áp hai nguồn là 220-230V AC.
- Dòng ATS lớn hơn dòng tải vận hành.
- Chọn đúng loại 1P hoặc 2P theo yêu cầu dây trung tính.
- Mỗi nguồn có CB riêng trước khi vào ATS.
- Dây, cos, thanh cái và đầu siết đúng chuẩn.
- Nguồn từ inverter phải lấy tại cổng Backup/EPS, không lấy nhầm cổng hòa lưới.
Ưu điểm, hạn chế và khuyến nghị cho khách hàng B2B
| Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|
| Tự động chuyển sang nguồn dự phòng, tăng độ sẵn sàng cho tải ưu tiên | Không thay thế hoàn toàn UPS cho tải siêu nhạy |
| Giảm thao tác thủ công, hạn chế đóng nhầm nguồn | Cần thiết kế đúng sơ đồ điện và bảo vệ |
| Phù hợp tủ điện dân dụng, cửa hàng, văn phòng, hệ hybrid/off-grid | Lắp sai có thể gây cấp ngược hoặc lỗi inverter |
Với hệ độc lập hoặc khu vực điện lưới không ổn định, có thể tham khảo thêm Off grid là gì? khi nào cần hệ điện mặt trời này? để xác định nhu cầu nguồn dự phòng. Nhà thầu, đại lý và EPC có thể liên hệ Hà Thiên Energy để được tư vấn cấu hình, báo giá ATS, inverter, pin lưu trữ, thiết bị điện năng lượng mặt trời và linh kiện năng lượng mặt trời phù hợp.
FAQ
ATS 1 pha có dùng được cho điện mặt trời hòa lưới không?
Có, nhưng chỉ khi hệ có nguồn backup/EPS hoặc nguồn AC dự phòng riêng. Inverter hòa lưới thông thường sẽ ngừng phát khi mất lưới để đảm bảo an toàn chống đảo lưới.
ATS 1 pha có thay thế UPS được không?
Không hoàn toàn. ATS cơ khí vẫn có thời gian ngắt ngắn khi chuyển nguồn, còn UPS phù hợp hơn cho server, thiết bị điều khiển hoặc tải không được phép gián đoạn.
Nên chọn ATS 1 pha bao nhiêu A?
Dòng định mức phải bằng hoặc lớn hơn dòng tải thực tế. Nếu có motor, bơm, tủ lạnh hoặc tải hỗn hợp, cần tính thêm dòng khởi động để tránh quá tải tiếp điểm.
ATS 1 pha có cần chuyển cả dây trung tính không?
Tùy sơ đồ nối đất, loại inverter và yêu cầu hệ thống. Nhiều cấu hình nên dùng ATS 2P để chuyển đồng thời pha và trung tính, tránh lỗi trung tính hoặc dòng hồi không mong muốn.
